در راستای انتخاب کتاب جناب آقای دکتر مرتضی مواسات به عنوان کتاب برگزیده فصل ، مصاحبه ای کوتاه با ایشان در مورد کتاب الکتروفیزیولوژی چشم و اطلس بیماریهای ته چشم انجام گرفت که متن مصاحبه به شرح ذیل می باشد.

بیوگرافی مختصری از خودتان شرح دهید :

در سال 1357در رشته چشم پزشکی از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شدم برای ورود به دانشگاه اقدام کردم منتهی به جهت شروع انقلاب فرهنگی تا اواخر سال 1362  به تعویق افتاد ، تقریباً منصرف شده بودم که با تشویق های جناب آقای دکتر پیروز دوباره اقدام به ورود به دانشگاه کردم .

در سال 1362 بعنوان استاد یار گروه چشم پزشکی شروع به کار کردم. به خاطر علاقه زیادی که به بیماری های ویتره و رتین داشتم دو جزوه در این زمینه منتشرکردم وآن را برای دستیاران تدریس نمودم که مورد استقبال واقع شد وکم کم به دانشگاه های دیگرراه  پیدا کرد و همین مسئله باعث شد که راجع به بیماری های رتین بیشترفعالیت کنم، به خاطر همین در زمان مدیریت جناب آقای دکتر پیروز جهت تأسیس و اداره بخش الکتروفیزیولوژی مأمور شدم ، تا آن زمان استفاده از دانش الکتروفیزیولوژی  به عنوان روش تشخیصی، رایج  نبود و هیچ اطلاع علمی درستی هم در این زمینه در دست نداشتیم. من هم آن زمان آشنایی زیادی با این رشته نداشتم. بنابرین وقتی دستگاه الکتروفیزیولوژی وارد بیمارستان فارابی شد به جستجوی مطالب علمی در این زمینه پرداخته و کم کم دراین رشته تجربه کسب نمودم ، در آن موقع بیمارستان فارابی تنها مرکز مجهز به این دستگاه بود و در هیچ جای ایران چنین  رشته ای تدریس نمی شد. در سال 1365 فعالیت در رشته الکتروفیزیولوژی در بیمارستان فارابی شروع شد و به دنبال آن سه نفر از دانشگاه تربیت مدرس به بیمارستان برای آموزش و پایان نامه تخصصی به بیمارستان فارابی ارجاع شدند ،  کلا رشته الکتروفیزیولوژی چون رشته ای بود که هم به پزشکی و هم به فیزیک ارتباط داشت، مورد توجه دانشگاه های دیگر از جمله دانشگاه امیرکبیر نیز واقع شد و دانشجویان از رشته های مختلف نیز برای یادگیری این علم به بیمارستان فارابی مراجعه نمودند.

استفاده از این سیستم تا سال 1380 ادامه داشت و  در سال 1380 یونیت و دستگاه جدید تری جهت تست های الکتروفیزیولوژی خریداری شد. با توجه به اینکه خیلی از متخصصین تراز اول و دستیاران رتین اطلاع دقیقی از رشته الکتروفیزیولوژی و چگونگی انجام آن نداشتند،  برآن شدم که کتابی به در این زمینه با عنوان "الکتروفیزیولوژی چشم و اطلس بیماری های ته چشم" تألیف نمایم؛ تسهیلات انجام کار از لحاظ اداری و مالی با کمک جناب آقای دکتر جباروند رییس محترم بیمارستان فارابی صورت گرفت. لازم به ذکر است که درامر تألیف این کتاب  از کلکسیون اسلایدی که به همت اساتید قبلی بخصوص جناب آقای پرفسور شمس دردست بود، بهره زیادی بردم.

در ابتدا با پیشنهاد آقای دکتر جباروند کتاب الکتروفیزیولوژی چشم و اطلس بیماریهای ته چشم در جشنواره فارابی مطرح شد و به عنوان کتاب برتر در جشنواره معرفی گردید. بعد ازمعرفی در جشنواره فارابی  بدون اینکه کتاب در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی شده باشد، در اواخر اسفند 1389 با تماسی از طرف این وزارتخانه با خبر شدیم که این کتاب به عنوان کتاب برترفصل انتخاب گردیده است. به همین منظور مراسمی برگزار گردید و از بنده جهت حضور در این مراسم دعوت به عمل آمد، برنامه گسترده ای بود که از 11 رشته کتاب های مختلف ارزیابی شده که یکی از آن  رشته ها علوم کاربردی است که شامل پزشکی ، برق ، عمران ، مکانیک و ... میباشد که در بین علوم کاربردی ، 428 کتاب در علوم پزشکی و جمعاً ، 878 کتاب در کل رشته های علوم کاربردی ارزیابی کردند و کتاب بنده را به عنوان کتاب برتر انتخاب کردند .

معیارهای ارزیابی انتخاب کتاب چه بوده است :

این کتاب از لحاظ محتوای علمی، فن نگارش و استانداردهایی که باید یک کتاب داشته باشد و همچنین از لحاظ اصیل بودن محتوا ،  سلیس بودن نوشته ها ، استفاده نکردن از کلمات خارجی و آدرس صحیح از عکس ها و نمودارها مورد ارزیابی قرار گرفته بود.  البته کارشناس هایی از رشته های مختلف کتاب را ارزیابی کرده بودند. مثلا در رشته پزشکی، مطالب پزشکی و در رشته ادبیات،  ویراستاری آن را بررسی کرده بودند؛ من خیلی خوشحال شدم از اینکه آنها بدون اعمال نفوذ سایرین، از روی قضاوت خودشان این کتاب را انتخاب کرده بودند .

آیا غیر از این کتاب، تالیف دیگری نیز دارید ؟

خیر کتاب دیگری نداشتم ولی در حدود 18 مقاله  در زمینه رتین دارم.

ارتباطتان با موسسه RP چطور آغاز شد ؟

با توجه به تخصص بنده در زمینه بیماری های شبکیه و الکتروفیزیولوژی، از طرف مؤسسه RP  از من به عنوان عضو هئیت مدیره دعوت به کار  شد و از آن به بعد،  یک روز در هفته در مؤسسه حضور داشتم . در حال حاضر هم در جلسات هیئت مدیره و در تصمیم گیرهای مؤسسه اعمال نظر دارم. مؤسسه RP یک NGO در جامعه است که به همت افراد خیر دایر شده و محل آن در پارک اوسطا واقع در خیابان آزادی است ، این مؤسسه  در جهت شناسایی و کمک به بیماران مبتلا به RP فعالیت دارد.

از چه سالی شروع به فعالیت با موسسه RP  کردید ؟

از سال 1378 تا سال 1383 هفته ای یکبار در موسسه مشغول به کار بودم.  

از چه سالی فعالیت خودتان را دربیمارستان فارابی شروع کردید ؟  

از سال 1362 در بیمارستان فارابی شروع به کار کردم. بلی نسبت به آن سال تغییرات اجتماعی ، فرهنگی و دانشگاهی گسترده ای ایجاد شده است، بعد از 4 سال که در بیمارستان فارابی مشغول به کار بودم به خاطر علاقه زیاد و فعالیت های کاری ام ، به عنوان  مدیر گروه و ریاست بیمارستان  انتخاب شدم و تا سال 1370 یعنی در حدود 5 سال مدیریت مجموعه را به عهده داشتم ، در دوران تصدی  خود تغییراتی دربیمارستان فارابی انجام دادم از جمله :

با توجه به تحولات علمی که در در بیست ساله آخر قرن 20 در سطح دنیا در همه زمینه ها از جمله پزشکی و تکنولوژی و غیره اتفاق افتاد که دانش چشم پزشکی را هم تحت تأثیر قرار داده بود، ضرورت یک تغییر در نحوه آموزش احساس می شد به همین علت از روش های نوین آموزشی در بیمارستان استفاده نمودم.

آیا تغییرات عمده ای در بیمارستان نسبت به آن زمان ایجاد شده است ؟

بلی تغییرات عمده ای در طول این سال ها اتفاق افتاده است از جمله:

ü     تصویب  شدن روش جدید اداره  مالی بیمارستان که همان مسئله خود گردانی بود. ما بودجه را ازدانشگاه می گرفتیم و برای کوچکترین کار باید نامه نگاری می کردیم ولی حالا دانشگاه دست ما را در این کار باز گذاشته است که این کار برای همکاران و بیمارستان فارابی بسیارخوب است و نیازهای آموزشی و بیماران به این شکل برآورده می شود. دستگاه هایی که ما در بیمارستان فارابی داریم دستگاه های روز دنیاست به محض اینکه همکاران ما از تکنولوژی جدیدی آگاه می شوند و  تشخیص می دهند که برای بیمارستان مورد نیاز است با همکاری ریاست محترم بیمارستان، در دسترس قرار می گیرد .

ü     از دیگر تحولات بیمارستان ، مرتبط ساختن همکاران ما در بیمارستان فارابی با دنیای مجازی به وسیله اینترنت می باشد که میتوانند دسترسی به مطالعات علمی دنیا را برای ایشان آسان نماید.

ü     مسئله بسیار مهم دیگر، تأسیس مرکز فراهم آوری سلول های بنیادی است که برای تحقیقات علمی اصیل ضرورت دارد و ورود به این حیطه شجاعت خاصی لازم داشت که به همت ریاست محترم بیمارستان به آن دست یافتیم و به عقیده من با وجود این مرکز در بیمارستان فارابی گام بزرگی برای قطب چشم پزشکی شدن این بیمارستان برداشته شد.

از نظر شما علم چشم پزشکی ایران نسبت به کشورهای پیشرفته در چه جایگاهی قراردارد ؟ ما در رشته چشم پزشکی حرف برای گفتن بسیار داریم چراکه دانشکده پزشکی دانشگاه تهران قدمت بسیاری دارد و اساتید بزرگی  در اینجا تدریس کرده اند ، اصل متریال رشته چشم پزشکی هم بیمار است و بیماران درایران بخصوص در بیمارستان فارابی بسیار زیاد هستند و همه نوع بیماری را می توان در اینجا یافت؛ این خودش عین علم است چیزی که دانشجو و پزشک به آن نیاز دارد . یکی از تحولات قابل ذکر بیمارستان همکاران ما هستند که در ارتباط مستقیم با مراکز بین المللی می باشند و مقالاتشان در سطح دنیا اکثراً پذیرفته می شود و در کنگره هایی که شرکت میکنیم تماما مورد استقبال واقع می گردیم

پیشنهاد شما برای بیمارستان فارابی  و دانشگاه علوم پزشکی چیست ؟  

 پیشنهاد من به دانشگاه این است که به نیازهای جامعه خودمان از نظر علمی بیش از پیش  اهمیت بدهند مقاله نوشتن بسیار خوب می باشد ولی با توجه به اینکه ما کشور درحال توسعه هستیم نیازهایی داریم که کاملاً  مطابق با نیاز دنیا نیست من فکرمی کنم علم خالص علمی است که خدمتگزار مردم است  و به درد مردم می خورد پس هدف ما باید این باشد که هموطنان ما ازنظر بیماریهای چشمی دچار گرفتاری ای  نشوند که ما بگوییم متأسفانه نمی توانیم کاری بکنیم مثلا در مورد بیماری  RP  ،  ما هیچ برنامه ای در جهت اطلاع رسانی  عمومی نداریم و خیلی از مردم از عوارض آن آگاهی ندارند .

دانشگاه باید گرفتاریهای پزشکی در سطح جامعه را دریابد و تیمی تشکیل دهد که بیماری ها را ردیابی نموده و راه درمانی گسترده آن را پیشنهاد نمایند تا نقایص چشم پزشکی جامعه برطرف گردد .

آینده فارابی را چطور ارزیابی می کنید ؟ آینده فارابی را روشن می بینم  با وجود چنین مدیریتی که فعالانه عمل می نماید و همچنین همکارانی که هر یک در رشته خود صاحب نظر بوده و مورد ارجاع همکاران دیگر می باشند، روز به روز سطح علمی بیمارستان اعتلای علمی بیشتری می یابد. من امیدوارم جسم و جانم اجازه دهد که سالیان سال بتوانم در این بیمارستان به فعالیت خود ادامه دهم ، بخصوص اینکه مشاهده می نمایم مدیریت بیمارستان به آن چیزی که قدمای ما اهمیت می دادند اهمیت می دهد و آن اسم و شأن فارابی می باشد. در حقیقت می توان گفت که بیمارستان فارابی موزه چشم پزشکی ایران است که  علاوه برروش های نوین جراحی و کارهای آموزشی و پژوهشی مسائل فرهنگی و اجتماعی هم در آن مورد توجه قرار گرفته است .